Fundacja Jana Pawła II została ustanowiona dekretem papieskim 16 X 1981 r. Jest to organizacja kościelna, no profit, która stawia sobie za cel popieranie i realizację inicjatyw o charakterze edukacyjnym, naukowym, kulturalnym, religijnym i charytatywnym, związanych z pontyfikatem Ojca Świętego Jana Pawła II. Oficjalna siedziba Fundacji mieści się w Watykanie. Głównymi celami Fundacji są:

• zachowanie i rozwój duchowego dziedzictwa Jana Pawła II i kultury chrześcijańskiej;
• dokumentacja i studium pontyfikatu oraz upowszechnianie nauczania Jana Pawła II;
• opieka nad pielgrzymami w Rzymie - zwłaszcza z Polski i Europy Wschodniej;
• pomoc edukacyjna i stypendialna dla młodzieży z Europy Środkowo-Wschodniej podczas studiów na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.

Działalność Fundacji obejmuje m. in.:

- Ośrodek Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II zajmuje się zabezpieczeniem dokumentów dotyczących pontyfikatu Jana Pawła II i dba o przekazanie jego dziedzictwa przyszłym pokoleniom. Zgromadzona dokumentacja stanowi bogaty materiał do prowadzenia badań naukowych, których owocem są publikacje, sympozja, wystawy a także artykuły popularyzujące myśl i dzieło Jana Pawła II. Biblioteka Ośrodka liczy około 30 tysięcy woluminów udostępnianych do badań nad nauczaniem Jana Pawła II.

- Muzeum obejmuje dary, które pielgrzymi ofiarowali Janowi Pawłowi II. Dotychczas zinwentaryzowano około 10 tysięcy obiektów.

- Program stypendialny dla studentów z Europy Wschodniej. Fundacja Jana Pawła II poprzez pomoc stypendialną dla studentów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego bierze udział w kształceniu przyszłych elit intelektualnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Fundacja całkowicie pokrywa koszty edukacji i stypendia 138 studentów z 8 krajów. Są oni zakwaterowani w Domu Fundacji Jana Pawła II w Lublinie. Do tej pory ponad 700 stypendystów ukończyło studia licencjackie i magisterskie i powróciło do pracy w swoich krajach. Trzech z nich uzyskało już tytuł profesora, a 67 obroniło doktoraty.

- Stypendia naukowe dla osób przybywających do Rzymu, by prowadzić badania związane z nauczaniem Jana Pawła II.

- Uniwersytet Letni Kultury Polskiej dla osób mieszkających poza Polską, ale zainteresowanych polską kulturą. Uniwersytet jest przeznaczony przede wszystkim dla młodzieży, która nie mówi po polsku, ale pragnie poznawać kulturę, chrześcijańskie korzenie i pozycje Polski w świecie. Wykłady prowadzone są w języku polskim i angielskim.

- Dom Fundacji Jana Pawła II w Rzymie służy pielgrzymom z całego świata. Odbywają się tutaj sesje naukowe, Uniwersytet Letni Kultury Polskiej, spotkania podejmujące tematykę religijnych i kulturowych aspektów pielgrzymowania do Wiecznego Miasta. Dom jest miejscem, w którym goście doświadczają religijnego i kulturowego wymiaru swojego pielgrzymowania.

- „Bullarium Poloniae” publikuje archiwalia watykańskie dotyczące relacji Polski ze Stolicą Apostolską począwszy od 966 r.

- „Ethos” - wydawany wspólnie z Instytutem Jana Pawła II na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Poprzez informacje i artykuły naukowe «Ethos» chce przyczynić się do przekazywania papieskiego nauczania i w ten sposób pragnie służyć człowiekowi i kulturze.

Dzieła prowadzone przez Fundację mogą być realizowane dzięki systematycznej pomocy finansowej i wsparciu przyjaciół z całego świata.

Fundacja Jana Pawła II otwarta jest na współpracę z organizacjami i instytucjami, które w swoich środowiskach są zaangażowane w promowanie i pogłębianie nauczania Jana Pawła II w łączności ze Stolicą Apostolską.